Türkiye Cumhurbaşkanı

Bilgibanka, Hoşgeldiniz
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
President the Republic of Turkey
Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı
Emblem of the President of Turkey.svg
Flag of the President of Turkey.svg
Cumhurbaşkanlığı forsu
Recep Tayyip Erdoğan June 2015.jpg
Görevli
Recep Tayyip Erdoğan

28 Ağustos 2014 bu yana 
Konut Cumhurbaşkanlığı Külliyesi
Süre uzunluğu Beş yılda, bir kez yenilenebilir
İlk Gelen Mustafa Kemal Atatürk
Oluşumu Ekim 29, 1923
Website http://www.tccb.gov.tr/pages/

Türkiye Cumhurbaşkanı Türkiye Cumhuriyeti Devleti Cumhurbaşkanıdır. Cumhurbaşkanı büyük ölçüde tören ofisi olmakla birlikte bazı önemli işlevlere sahiptir. Cumhurbaşkanı, Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının uygulanmasını ve devletin organlarının düzenlenmiş ve ahenkle işlev görmesini sağlamanın yanı sıra, Türkiye Cumhuriyeti'ni ve Türk ulusunun birliğini temsil eder. Anayasanın 101 ila 106. maddeleri, Cumhurbaşkanın görevi için gerekli tüm şartları, seçim, görev ve sorumlulukları tayin eder. Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı, 29 Ekim 1923'te Türkiye Cumhuriyeti tarafından ilan edildi. Türkiye Cumhurbaşkanı, çoğunlukla gayrı resmi olarak 'Halkın Başkanı' olarak anılır. Mevcut görev yeri sahibi, 28 Ağustos 2014'ten bu yana 12. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'dır.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, bir toplantıda görünüyor.

Yaşayan eski Cumhurbaşkanlar

(Cumhurbaşkanı) Görev Süresi Doğum tarihi
Ahmet Necdet Sezer 2000–2007 (1941-09-13) Eylül 13, 1941 (77 yaşında)
Abdullah Gül 2007–2014 (1949-10-29) Ekim 29, 1949 (69 yaşında)

Nitelikler

Türkiye'nin Cumhurbaşkanlığına gelmek için adayın yüksek öğrenimini tamamlamış olması ve en az kırk yaşında olması gerekir. Cumhurbaşkanı seçilen siyaset partisiyle ilişkilerini kesmeli ve Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeliği sona erir.

Seçim

Cumhurbaşkanı seçimi, görevde kalan başkanın görev süresinin sona ermesinden en az 30 gün önce veya cumhurbaşkanlığının boşalmasından 10 gün sonra başlamalı ve seçimlerin başlangıcından itibaren 30 gün içinde tamamlanmalıdır. Adaylar, bu dönemin ilk 10 gününde parlamentonun bürosuna bildirilmeli ve kalan 20 gün içinde seçimler tamamlanmalıdır.

Görev ve Yetkileri

Cumhurbaşkanın görev ve yetkileri Anayasa'nın 104. maddesinde düzenlenmiştir.

Yasamaya ilişkin görev ve yetkileri

  • Gerekli gördüğü takdirde, yasama yılının ilk günü Türkiye Büyük Millet Meclisinde açılış konuşmasını yapmak, Türkiye Büyük Millet Meclisini gerektiğinde toplantıya çağırmak
  • Yasaları yayımlamak[1]
  • Yasaları yeniden görüşülmek üzere Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne geri göndermek.
  • Anayasa değişikliklerine ilişkin yasaları gerekli gördüğü takdirde halk oylamasına sunmak
  • Yasaların, kanun hükmündeki kararnamelerin ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü'nün; tümünün ya da belirli kısımlarının anayasaya biçim ya da esas yönünden aykırı olduğu gerekçesi ile Anayasa Mahkemesinde iptal davası açmak[1]
  • Türkiye Büyük Millet Meclisi seçimlerinin yenilenmesine karar vermek[1]

Yürütmeye ilişkin görev ve yetkileri

  • Milletvekili sayısı en yüksek olan partinin genel başkanını veya oluşturulan koalisyonun önderini Türkiye Cumhuriyeti Başbakanı olarak atamak ve istifasını kabul etmek
  • Başbakanın önerisi ve izni üzerine bakanları atamak ve görevlerine son vermek
  • Gerekli gördüğünde Bakanlar Kuruluna başkanlık etmek ya da Bakanlar Kurulunu başkanlığı altında toplantıya çağırmak
  • Yabancı devletlere Türk Devleti'nin temsilcilerini göndermek, Türkiye Cumhuriyeti'ne gönderilecek yabancı devlet temsilcilerini kabul etmek
  • Uluslararası antlaşmaları onaylamak ve yayımlamak
  • Türkiye Büyük Millet Meclisi adına Türk Silahlı Kuvvetleri'nin Başkomutanlığını temsil etmek
  • Silahlı Kuvvetlerin kullanılmasına karar vermek
  • Bakanlar Kurulunun teklifi üzerine Genelkurmay Başkanı'nı atamak
  • Milli Güvenlik Kurulunu toplantıya çağırmak
  • Milli Güvenlik Kuruluna başkanlık etmek
  • Başkanlığında toplanan Bakanlar Kurulunun kararıyla sıkıyönetim ya da olağanüstü hal ilan etmek ve OHAL durumunda çıkan kanun hükmündeki kararnameleri onaylamak
  • Kararnameleri imzalamak
  • Sürekli hastalık, sakatlık ve yaşlılık sebebi ile belirli kişilerin cezalarını hafifletmek ya da kaldırmak
  • Devlet Denetleme Kurulunun üyelerini ve Başkanını atamak,
  • Devlet Denetleme Kuruluna inceleme, araştırma ve denetleme yaptırmak
  • Yükseköğretim Kurulu üyelerini seçmek
  • Üniversite rektörlerini atamak

Yargıya ilişkin görev ve yetkileri

Diğer görev ve yetkileri

Cumhurbaşkanı, bunlardan başka Anayasa'da ve kanunlarda verilen seçme ve atama görevleri ile diğer görevleri yerine getirir ve yetkileri kullanır.[2][1]

Cumhurbaşkanları

Sıra Cumhurbaşkanı Görev başlangıcı Görev bitişi Dönem Önceki görevi Notlar
1 Atatürk.jpg Mustafa Kemal Atatürk
(1881-1938)
29 Ekim 1923 10 Kasım 1938
1
(1923)
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı
(1920-1923)
Cumhurbaşkanlığı yaptığı dönemde
Cumhuriyet Halk Partisi Genel Başkanıydı.[1]
2
(1927)
3
(1931)
4
(1935)
TBMM Başkanı Abdülhalik Renda.jpg Mustafa Abdülhalik Renda
(1881-1957)
Vekâleten
10 Kasım 1938 11 Kasım 1938 Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı
(1935-1946)
Vekâleten cumhurbaşkanlığı yaptığı dönemde Cumhuriyet Halk Partisi üyesiydi.
2 Inonu Ismet.jpg İsmet İnönü
(1884-1973)
11 Kasım 1938 22 Mayıs 1950 5
(1938)
Türkiye Cumhuriyeti Başbakanı
(1925-1937)
Cumhurbaşkanlığı yaptığı dönemde Cumhuriyet Halk Partisi Genel Başkanıydı.
6
(1939)
7
(1943)
8
(1946)
3 Celal Bayar (cropped).jpg Celâl Bayar
(1883-1986)
22 Mayıs 1950 27 Mayıs 1960
9
(1950)
Türkiye Cumhuriyeti Başbakanı
(1937-1939)
Cumhurbaşkanlığı yaptığı dönemde Demokrat Parti üyesiydi.
10
(1954)
11
(1957)
Cemal Gürsel (1).jpg Cemal Gürsel
(1895-1966)
27 Mayıs 1960 25 Ekim 1961 Türk Kara Kuvvetleri Komutanı
(1958-1960)
27 Mayıs Darbesi'yle göreve gelip askerî yönetim boyunca başbakanlık ve devlet başkanlığı yaptı. TBMM yeniden açılınca cumhurbaşkanlığına seçildi.
4 26 Ekim 1961 2 Şubat 1966
12
(1961)
125x125px İbrahim Şevki Atasagun
(1899-1984)
Vekâleten
2 Şubat 1966 28 Mart 1966 Cumhuriyet Senatosu Başkanı
(1965-1970)
Vekâleten cumhurbaşkanlığı yaptığı dönemde bağımsızdı.
5 Cevdet Sunay.png Cevdet Sunay
(1899-1982)
28 Mart 1966 28 Mart 1973 13
(1966)
Türk Silahlı Kuvvetleri Genelkurmay Başkanı
(1960-1966)
Cumhurbaşkanlığı öncesinde asker ve bağımsızdı.
- 125x125px Tekin Arıburun
(1903-1993)
Vekâleten
28 Mart 1973 6 Nisan 1973 Cumhuriyet Senatosu Başkanı
(1970-1977)
Vekâleten cumhurbaşkanlığı yaptığı dönemde Adalet Partisi üyesiydi.
6 Fahri Korutürk.jpg Fahri Korutürk
(1903-1987)
6 Nisan 1973 6 Nisan 1980 14
(1973)
Türk Deniz Kuvvetleri Komutanı
(1957-1960)
Cumhurbaşkanlığı öncesinde asker ve bağımsızdı.
Ihsan Sabri Caglayangil (1968).jpg İhsan Sabri Çağlayangil
(1908-1993)
Vekâleten
6 Nisan 1980 12 Eylül 1980
Cumhuriyet Senatosu Başkanı
(1979-1980)
Vekâleten cumhurbaşkanlığı yaptığı dönemde Adalet Partisi üyesiydi.
Kenan Evren.jpg Kenan Evren
(1917-2015)
12 Eylül 1980 9 Kasım 1982 Türk Silahlı Kuvvetleri Genelkurmay Başkanı
(1978-1983)
12 Eylül Darbesi'yle göreve gelip askerî yönetim boyunca devlet başkanlığı yaptı. 1982 Anayasası'nın birinci geçici maddesi gereği Anayasa'nın halk oylamasında kabulüyle cumhurbaşkanı oldu.
7 9 Kasım 1982 9 Kasım 1989 15
(1982)
8 Turgut Özal cropped.jpg Turgut Özal
(1927-1993)
9 Kasım 1989 17 Nisan 1993
16
(1989)
Türkiye Cumhuriyeti Başbakanı
(1983-1989)
Cumhurbaşkanı olmadan önce Anavatan Partisi Genel Başkanıydı.
Blanco portrait.svg Hüsamettin Cindoruk
(1933-)
Vekâleten
17 Nisan 1993 16 Mayıs 1993 Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı
(1991-1995)
Vekâleten cumhurbaşkanlığı yaptığı dönemde Doğru Yol Partisi üyesiydi.
9 Suleyman Demirel 1998.jpg Süleyman Demirel
(1924-2015)
16 Mayıs 1993 16 Mayıs 2000 17
(1993)
Türkiye Başbakanı
(1991-1993)
Cumhurbaşkanı olmadan önce Doğru Yol Partisi üyesiydi.
10 Ahmet Necdet Sezer 2006.jpg Ahmet Necdet Sezer
(1941-)
16 Mayıs 2000 28 Ağustos 2007 18
(2000)
T.C. Anayasa Mahkemesi Başkanı
(1998-2000)
Cumhurbaşkanı olmadan önce sivil ve bağımsızdı.
11 Abdullah Gül (cropped version).jpg Abdullah Gül
(1950-)
28 Ağustos 2007 28 Ağustos 2014 19
(2007)
Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanı
(2003-2007)
Cumhurbaşkanı olmadan önce Adalet ve Kalkınma Partisi üyesiydi.
12 Recep Tayyip Erdogan.PNG Recep Tayyip Erdoğan
(1954-)
28 Ağustos 2014 Görevde 20
(2014)
Türkiye Cumhuriyeti Başbakanı
(2003-2014)
Cumhurbaşkanı olmadan önce Adalet ve Kalkınma Partisi Genel Başkanıydı.

Kaynak